თერთმეტი სიცოცხლე და ერთი კიბის უჯრედი: რას გვასწავლის 2017 წლის „ლეოგრანდის" ხანძარი პირველ წუთებზე

2017 წლის 24-25 ნოემბრის ღამეს ბათუმში, შავი ზღვის სანაპიროზე მდებარე 22-სართულიან ხუთვარსკვლავიან სასტუმრო „ლეოგრანდში" ხანძარი გაჩნდა. როცა ყველაფერი დასრულდა, თერთმეტი ადამიანი დაიღუპა. არცერთი მათგანი არ დაღუპულა დამწვრობით — ყველა კვამლისგან დაიღუპა.

რა მოხდა

ვარაუდით, ხანძარი საღამოს სპა-ზონაში დაიწყო. რეაგირებაში დაახლოებით 100 მეხანძრე და 13 ერთეული ტექნიკა ჩაერთო; ევაკუირებულ იქნა 100-ზე მეტი ადამიანი, დაშავდა 21. თუმცა შენობის ერთადერთი გამოსაყენებელი კიბის უჯრედი კვამლით აივსო და სტუმრები ჩაკეტილ მდგომარეობაში აღმოჩნდნენ — ზოგი მეშვიდე სართულამდე — სანამ მეხანძრეები სამაშველო ამწეებით მიაღწევდნენ მათ.

თერთმეტი დაღუპული იქ აღმოაჩინეს, სადაც ადამიანი ინსტინქტურად მიდის, როცა გასვლა ვერ ხერხდება: რვა ლიფტში იყო გამომწყვდეული, ორი — სავარჯიშო დარბაზში, ერთი — საცურაო აუზში. ათი საქართველოს მოქალაქე იყო, ერთი — უცხოელი სტუმარი. ყველა მათგანი კვამლისა და ტოქსიკური აირების ჩასუნთქვით დაიღუპა. (წყაროები: „2017 წლის ბათუმის სასტუმროს ხანძარი", „ვიკიპედია"; Agenda.ge.)

გამოძიების შემდეგ ორ ადამიანს — სასტუმროს მენეჯერსა და საწყობზე პასუხისმგებელ თანამშრომელს — მსჯავრი დაედო და თავისუფლების აღკვეთა მიესაჯა.

რატომ ეხება ეს შემთხვევა ყველას

ამ გაკვეთილების გასათვალისწინებლად 22-სართულიან სასტუმროში ყოფნა საჭირო არ არის. ბათუმში ადამიანები სწორედ იმ სამმა რამემ იმსხვერპლა, რაც ჩვეულებრივ სახლებსა და მაღაზიებშიც ხდება:

• კვამლი უფრო სწრაფად ვრცელდება, ვიდრე გგონიათ, და სწორედ ის კლავს პირველი. ცეცხლი საშიშია, მაგრამ კორიდორებსა და კიბის უჯრედებს წამებში სწორედ კვამლი — ცხელი, შავი, ტოქსიკური — ავსებს და ადამიანს სუნთქვისა და ხედვის საშუალებას ართმევს. შენობებში ხანძრის მსხვერპლთა უმეტესობა კვამლისგან იღუპება და არა ალისგან.
• ლიფტი ხაფანგად იქცევა. რვა ადამიანი ერთ ლიფტში დაიღუპა. ხანძრის დროს ლიფტს სართულებს შორის შეიძლება დაეკარგოს ელექტრომომარაგება, ხოლო მისი შახტი კვამლს ბუხარივით ზემოთ ექაჩება. ხანძრისგან თავის დასაღწევად ლიფტი არასოდეს გამოიყენოთ.
• თუ ერთადერთი გასასვლელი გადაკეტილია, არჩევანი აღარ გრჩებათ. ერთმა, კვამლით სავსე კიბის უჯრედმა ათეულობით ადამიანი უგზო-უკვლოდ დატოვა. ევაკუაციის გზები თავისუფალი უნდა იყოს — და ეს მხოლოდ საღი აზრი კი არა, კანონია (იხ. ქვემოთ).

პირველი 30 წამი — რა იცავს რეალურად სიცოცხლეს

როცა ხანძარი იწყება, შიშსა და ტრაგედიას შორის სხვაობა პირველ ნახევარ წუთში წყდება.

1. 1.ყველა გაიყვანეთ. ჯერ ადამიანი, ნივთები — არასოდეს. გასვლისას ხმამაღლა გააფრთხილეთ სხვები.
2. 2.დაბლა იყავით. ყველაზე სუფთა ჰაერი იატაკთან ახლოსაა. საჭიროების შემთხვევაში კვამლის ქვეშ ხოხვით გადაადგილდით.
3. 3.კიბით იარეთ, ლიფტი არასოდეს გამოიყენოთ.
4. 4.კარი უკან მიიხურეთ. მიხურული კარი ცეცხლსა და კვამლს ანელებს და წუთებს გაჩუქებთ.
5. 5.კარი გაღებამდე შეეხეთ. თუ კარი ცხელია, ნუ გააღებთ — სხვა გზა მოძებნეთ.
6. 6.უსაფრთხოდ გასვლის შემდეგ დარეკეთ 112-ში — შიგნით უკან ნუ დაბრუნდებით.
7. 7.თუ გასვლა ვერ ხერხდება, გადადით ფანჯრიან ოთახში, მიხურეთ კარი, ქვედა ღრიჭო ქსოვილით ამოქოლეთ და დახმარების ნიშანი მიეცით.

პატარა ხანძარი — ტაფა, გამახურებელი, როზეტი — ხშირად სწორედ ამ წამებში, კორიდორამდე მისვლამდე ჩაქრება. ხელის გასაწვდომად დადებული ცეცხლმაქრი ბურთი ან ცეცხლმაქრი სწორედ ამისთვისაა: ის საშუალებას გაძლევთ, იმოქმედოთ მაშინ, როცა მოქმედებას ჯერ კიდევ აქვს აზრი.

რას მოითხოვს რეალურად საქართველოს კანონი

საქართველოში სახანძრო უსაფრთხოების ვალდებულებები რეალური და აღსასრულებელია.

• საგანგებო სიტუაციების სამსახური 112 ხანძრის, პოლიციისა და სამედიცინო დახმარების ერთიანი ეროვნული ნომერია. ის უფასოა ნებისმიერი ტელეფონიდან — SIM-ბარათისა და ბალანსის გარეშეც — ქვეყნის ნებისმიერი წერტილიდან, დღე და ღამე. (წყარო: 112.gov.ge.)
• ტექნიკური რეგლამენტი „სახანძრო უსაფრთხოების შესახებ" (საქართველოს მთავრობის №370 დადგენილება, 2015 წლის 23 ივლისი, შემდგომი ცვლილებებით) განსაზღვრავს წესებს. მათ შორის: შენობა-ნაგებობებში, სადაც ერთდროულად 10-ზე მეტი ადამიანი შეიძლება იმყოფებოდეს — საცხოვრებელი სახლების გარდა — უნდა იყოს განთავსებული ევაკუაციის გეგმა და ხანძრის შესახებ ადამიანების შეტყობინების სისტემა. წესები ასევე ავალდებულებს გაზის ხელსაწყოების, საყოფაცხოვრებო ქიმიისა და აალებადი სითხეების უსაფრთხო გამოყენებას და ხანძრის აღმოჩენისთანავე სახანძრო სამსახურის დაუყოვნებლივ შეტყობინებას.
• სისხლის სამართლის კოდექსის 243-ე მუხლი სახანძრო უსაფრთხოების წესების დარღვევას სისხლის სამართლის დანაშაულად აქცევს, როცა ეს მძიმე შედეგს იწვევს. „ლეოგრანდის" საქმეზე სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობა სწორედ ამ ტიპისა იყო. (წყარო: matsne.gov.ge.)

მაღაზიის, კაფის, ოფისის ან ნებისმიერი ხალხმრავალი ადგილისთვის ეს ნიშნავს: გასასვლელები თავისუფალი და გაუღებად დაკეტვის გარეშე გქონდეთ, განათავსეთ ევაკუაციის გეგმა, გამართულ მდგომარეობაში გყავდეთ სიგნალიზაცია და ცეცხლმაქრები, და გადაამზადეთ პერსონალი მოქმედების წესებში. სახლისთვის კანონი ელემენტარულ წინდახედულობას მოელის — მაგრამ კვამლი, რომელმაც ბათუმში იმსხვერპლა, თბილისის ბინაშიც ზუსტად ასევე იქცევა.

დასკვნა

ბათუმში თერთმეტმა ადამიანმა ის გააკეთა, რასაც უმეტესობა გავაკეთებდით: ცდილობდნენ გასვლას, ხოლო როცა ვერ შეძლეს — თავშესაფარს ეძებდნენ. მათ შენობა უღალატა — გადაკეტილმა კიბის უჯრედმა და ლიფტმა, რომელიც სამარედ იქცა. მათი სიკვდილი კვამლმა გამოიწვია და წუთებში გადაწყდა.

საკუთარ სახლსა თუ ბიზნესში შანსები სამი ჩვევით შეგიძლიათ შეცვალოთ: იცოდეთ თქვენი გასასვლელი, შეინარჩუნეთ ის თავისუფალი და ხელთ გქონდეთ პატარა ხანძრის გაზრდამდე ჩაქრობის საშუალება. ORDEX სწორედ ამაში დასახმარებლადაა შექმნილი.

წყაროები: 2017 წლის ბათუმის („ლეოგრანდის") სასტუმროს ხანძარი — „ვიკიპედია"; Agenda.ge. საგანგებო ზარი — 112.gov.ge; შინაგან საქმეთა სამინისტრო (police.ge). სახანძრო კანონმდებლობა — ტექნიკური რეგლამენტი „სახანძრო უსაფრთხოების შესახებ" (მთავრობის №370 დადგენილება), სისხლის სამართლის კოდექსის 243-ე მუხლი, matsne.gov.ge.