სამზარეულოს გადარჩენის გზამკვლევი: როგორ მოვამზადოთ საჭმელი ისე, რომ სახლი არ დავწვათ

სამზარეულო ის ოთახია, სადაც ნებისმიერ სხვა ოთახზე მეტი ხანძარი იწყება — სახლშიც და ბიზნესშიც. ეს ის ერთადერთი ადგილია, სადაც ღია ცეცხლს, მაღალ ტემპერატურას, ცხელ ზეთსა და აირს ხელსახოცებს, ქაღალდსა და შესაფუთ მასალას უთავსებთ — ხშირად ყურადღებაგაფანტული. კარგი ამბავი: სამზარეულოს ხანძრები ყველაზე თავიდან ასაცილებელთა შორისაა და თითქმის ყველა მათგანი თავიდან პატარაა. აი, ყველაფერი, რასაც მნიშვნელობა აქვს — მნიშვნელობის მიხედვით დალაგებული.

წესი №1 — ზეთის ან ცხიმის ხანძარს წყალი არასოდეს გადაასხათ

ეს ამ გზამკვლევის ყველაზე მნიშვნელოვანი წინადადებაა. თუ ზეთიანი ან ცხიმიანი ტაფა აალდა, წყალი მას ააფეთქებს. წყალი ძირში ჩადის, მყისვე ორთქლად იქცევა და მოგიზგიზე ზეთს ცეცხლის ბურთად ისვრის ზემოთ და გარეთ, რომელსაც ჭერამდე მიღწევა შეუძლია. ადამიანები ყოველწლიურად მძიმედ იწვებიან ამ გზით.

თუ ზეთი აალდა:

1. 1.გამორთეთ ცეცხლი — თუ ჩამრთველს უსაფრთხოდ მისწვდებით.
2. 2.ჩაახშეთ. ტაფას თავსახური ან ბრტყელი ლითონის ლანგარი წააფარეთ, ან ხანძრის საფარი გადააფარეთ. ჰაერი არ არის — ცეცხლიც არ არის.
3. 3.დატოვეთ დახურული სრულ გაცივებამდე — ნუ შეიხედავთ და მოგიზგიზე ტაფას ნიჟარასთან ან გარეთ ნუ წაიღებთ.
4. 4.თუ ცეცხლი უკვე ვრცელდება, ყველა გაიყვანეთ და დარეკეთ 112-ში.

წესი №2 — მომზადებულ საჭმელს უმეთვალყურეოდ არასოდეს დატოვებთ

სამზარეულოს ხანძრების უმეტესობა მაშინ იწყება, როცა ვინმე „სულ ერთი წუთით" განზე გადგება. შეწვა და ღრმად შეწვა ყველაზე მაღალი რისკია. თუ სამზარეულოს დატოვება გიწევთ, ქურა გამორთეთ. ღრმად შეწვისას:

• ტაფა ზეთით ნურასოდეს გადაავსებთ და სველ ან გაყინულ საკვებს ცხელ ზეთში ნუ ჩაუშვებთ — წყალი ძალადობრივ ამოფრქვევას იწვევს.
• თუ ზეთმა კვამლი დაიწყო, ის ძალიან ცხელია — ცეცხლი მოაკელით. მოკვამლე ზეთი აალებამდე წამებშია.

წესი №3 — პატივი ეცით აირს

გაზქურა უხილავ საფრთხეს ამატებს. საქართველოში 1984 წლის თბილისის აირის აფეთქების ხსოვნა (ცხრასართულიანი კორპუსი, 100-ზე მეტი დაღუპული) საკმარისი მიზეზია, აირს სერიოზულად მოვეპყროთ.

• თუ აირის სუნი იგრძენით, არაფერი აანთოთ და ელექტროჩამრთველებს ნუ შეეხებით. გადაკეტეთ მიწოდება, გააღეთ ფანჯრები და გადით; დაურეკეთ აირის სამსახურს ან 112-ს.
• დარწმუნდით, რომ სანთურა ნამდვილად აინთო — აუნთებელი სანთურა აირს ჩუმად უშვებს.
• ადევნეთ თვალი ადუღებისას ამოვარდნას, რომელსაც ცეცხლის ჩაქრობა და აირის გაშვება შეუძლია.
• მომზადების შემდეგ ჩამრთველები ბოლომდე გამორთეთ.

წესი №4 — გაასუფთავეთ დაფარული საწვავი: ცხიმი და გამწოვები

ცხიმი უხილავად გროვდება გამწოვის ფილტრებსა და სავენტილაციო არხებში. აალების შემდეგ ის ცეცხლს კედლებსა და სახურავში ავრცელებს — სწორედ ასე იწვება სამზარეულოები და რესტორნები ბოლომდე. გაასუფთავეთ ფილტრები რეგულარულად და ცხიმი ქურაზე ან მის ზემოთ ნუ დააგროვებთ.

წესი №5 — შეინარჩუნეთ საფრთხის ზონა თავისუფალი

• საწვავი მასალა ქურას მოარიდეთ: სამზარეულოს ხელსახოცები, ქაღალდი, სამზარეულოს ხელთათმანები, შესაფუთი მასალა, ფარდები და აეროზოლის ბალონები.
• ტაფის ტარები შიგნით მიაბრუნეთ, რომ ვერ წამოჰკრან — და რომ ბავშვმა ვერ წაავლოს ხელი.
• ბავშვები და შინაური ცხოველები მოარიდეთ ქურას მომზადებისას; მის ირგვლივ „სათამაშოდ აკრძალული ზონა" დააწესეთ.
• ფართო, ჩამოშვებული სახელოებით ნუ მოამზადებთ საჭმელს — მათ ცეცხლის აღება შეუძლიათ.

წესი №6 — გქონდეთ პატარა ხანძრის ჩაქრობის საშუალება

რადგან სამზარეულოს ხანძრები პატარა იწყება, ახლომდებარე სწორი საშუალება მათ სწრაფად ასრულებს:

• ხანძრის საფარი იდეალურია ტაფისა და ტანსაცმლის ხანძრისთვის — ჩაახშეთ და მორჩა.
• ცეცხლმაქრი ბურთი ან ცეცხლმაქრი უმკლავდება პატარა, გავრცელებად ხანძარს. შეინახეთ ის სამზარეულოს გასასვლელთან *ახლოს*, და არა პირდაპირ ქურის თავზე (რომ მის ასაღებად ცეცხლს ზემოდან არასოდეს გადასწვდეთ).

წესი, რომელიც ყველაფერს აერთიანებს: თუ ცეცხლი თქვენზე დიდია ან თქვენსა და კარს შორისაა — გადით და დარეკეთ 112-ში.

თქვენი სამზარეულოს ჩამონათვალი

• [ ] ყველამ იცის: ზეთის ხანძარს წყალი არასოდეს ედება
• [ ] თავსახური ან ხანძრის საფარი ქურის ხელის გასაწვდომად
• [ ] მომზადებული საჭმელი არასოდეს რჩება უმეთვალყურეოდ; გასვლისას ქურა გამორთულია
• [ ] აირის ჩამრთველები ბოლომდე გამორთული; იცით, რა გააკეთოთ აირის სუნზე
• [ ] გამწოვი/ფილტრები გაწმენდილი; ცხიმი დაგროვილი არ არის
• [ ] ხელსახოცები, შესაფუთი მასალა და აეროზოლები ქურას მოშორებით
• [ ] ცეცხლმაქრი ბურთი ან ცეცხლმაქრი სამზარეულოს გასასვლელთან

მოამზადეთ საჭმელი თავდაჯერებულად — აქციეთ სამზარეულო ყველაზე უსაფრთხო ოთახად და არა ყველაზე საშიშად. სწორედ ამაში დასახმარებლადაა ORDEX შექმნილი.

წყაროები: 1984 წლის თბილისის აირის აფეთქება — „ვიკიპედია". ზეთის ხანძრისა და გაზქურის რჩევები გამყარებულია ქართულენოვანი საშინაო უსაფრთხოებისა და ტექნიკის წყაროებით. საგანგებო შემთხვევაში დარეკეთ 112-ში (უფასო, მთელ ქვეყანაში) — 112.gov.ge.