ნაპერწკალი, ცოტა ჩალა და რესტორანი, რომელიც წუთებში გაქრა: „თაღლაურის" ხანძარი და სამზარეულოს ცეცხლის სისწრაფე
2009 წლის ერთ აგვისტოს საღამოს თბილისში, დიდ დიღომში მდებარე პოპულარული საზაფხულო რესტორანი „თაღლაური" კინაღამ მთლიანად დაიწვა. თვითმხილველთა თქმით, ღია ცეცხლის ნაპერწკალმა ახლომდებარე ჩალას მიაღწია და ხანძარმა წუთებში მოიკიდა ფეხი. მის ლოკალიზებას 12 ერთეული სახანძრო ტექნიკა გამოეხმაურა. (წყარო: Trend.az.)
აი, რა არის დასამახსოვრებელი: არავინ დაშავებულა. ყველა თანამშრომელი და ყველა სტუმარი დროულად ევაკუირდა. შენობა დაიკარგა; ადამიანები — არა. სწორედ ეს არის სახანძრო უსაფრთხოების მიზანი — და სწორედ ამ სხვაობაზეა ეს სტატია.
რატომ აქცევს სამზარეულო ნაპერწკალს კატასტროფად
სამზარეულო ნებისმიერ შენობაში — სახლსა თუ ბიზნესში — ყველაზე ხანძარსაშიში ოთახია ერთი მარტივი მიზეზის გამო: ეს ერთადერთი ოთახია, სადაც ღია ცეცხლს ან მაღალ ტემპერატურას განზრახ უთავსებთ ყველგან არსებულ საწვავ მასალას — საკვებ ზეთს, აირს, ცხიმს, ქაღალდს, ხელსახოცებს, შესაფუთ მასალას, ხოლო საზაფხულო რესტორანში — ჩალასა და ხე-ტყეს. „თაღლაური" აჩვენებს, რა ცოტაც სჭირდება ამას. ერთმა ნაპერწკალმა საწვავი იპოვა და ცეცხლი იმაზე სწრაფად გავრცელდა, ვიდრე ვინმე შეებრძოლებოდა.
იგივე ფიზიკა მართავს საშინაო სამზარეულოსაც:
- საკვები ზეთი და ცხიმი საოცრად სწრაფად ეგზნება და ვრცელდება. როცა ზეთიანი ტაფა აალდება, წამები გრჩებათ და არა წუთები.
- აირი მეორე საფრთხეს ამატებს. გაჟონილ ან აუნთებელ სანთურას ოთახის უხილავად ავსება შეუძლია. ქართველებმა ამის ფასი იციან: 1984 წლის თბილისის აირის აფეთქებამ ცხრასართულიან საცხოვრებელ კორპუსში სულ მცირე 100 ადამიანი იმსხვერპლა — აფეთქების მომენტში კომუნალური სამსახურის თანამშრომლები აირის გაჟონვის შესახებ საჩივარს იძიებდნენ. (წყარო: „ვიკიპედია".) სამზარეულოში აირს არასოდეს მოეპყროთ უდარდელად.
- დაფარული ცხიმი დაფარული საწვავია. ცხიმი გროვდება გამწოვებში, ფილტრებსა და სავენტილაციო არხებში; აალების შემდეგ ის ცეცხლს მთელ შენობაში ატარებს. (სწორედ ასე გადაიწვა 2024 წელს ქართული რესტორანი საზღვარგარეთ, ტალინში — გამომძიებლებმა მიზეზად გაუწმენდავი სავენტილაციო სისტემა დაასახელეს.)
სამზარეულოს ერთადერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი წესი
თუ ზეთიანი ან ცხიმიანი ტაფა აალდა, წყალი არასოდეს გადაასხათ. ეს ის შეცდომაა, რომელიც პატარა ხანძარს საავადმყოფოში მოხვედრად აქცევს. წყალი მოგიზგიზე ზეთს რომ ხვდება, მყისვე ორთქლად იქცევა და მოგიზგიზე ზეთს ცეცხლის ბურთად ისვრის გარეთ, რომელსაც ჭერამდე მიღწევა და მთელი სამზარეულოს ალში გახვევა შეუძლია.
ამის ნაცვლად:
- 1.გამორთეთ ცეცხლი, თუ ჩამრთველს უსაფრთხოდ მისწვდებით.
- 2.ჩაახშეთ — ტაფას თავსახური ან ლითონის ლანგარი წააფარეთ, ან ცეცხლგამძლე საფარი (ხანძრის საფარი) გამოიყენეთ. ცეცხლს ჰაერი მოაკელით.
- 3.დატოვეთ დახურული და ტაფა სრულ გაცივებამდე არ გადააადგილოთ.
- 4.თუ ცეცხლი უკვე ვრცელდება, გადით და დარეკეთ 112-ში.
ქართული ტექნიკისა და საშინაო უსაფრთხოების გზამკვლევები ზუსტად იმავეს ამბობენ: არასოდეს გამოიყენოთ წყალი — გამორთეთ ხელსაწყო და თავსახურით ან ცეცხლგამძლე ქსოვილით დააფარეთ.
რამ იხსნა „თაღლაურის" ხალხი — და რა იხსნის თქვენსას
„თაღლაურმა" შენობა დაკარგა, მაგრამ სიცოცხლე არა, რადგან ხალხი სწრაფად გავიდა. თქვენს სამზარეულოში იგივე პრინციპი მოქმედებს, ერთი დამატებით: სამზარეულოს ხანძრების უმეტესობა პირველ წამებში პატარაა. სამზარეულოსთან — და არა პირდაპირ ქურის თავზე — დადებული ხანძრის საფარი ან ცეცხლმაქრი ბურთი საშუალებას გაძლევთ, პატარა ხანძარი ჩააქროთ, სანამ ის მეორე „თაღლაურად" იქცევა. ხოლო თუ ცეცხლი უკვე თქვენზე დიდია, ის გააკეთეთ, რაც იმ სტუმრებმა: გადით და დარეკეთ 112-ში.
ნაპერწკალი ყოველთვის შესაძლებელია. კატასტროფა — გარდაუვალი არა. სწორედ ამ სხვაობაში — ნაპერწკალსა და კატასტროფას შორის — დასახმარებლადაა ORDEX შექმნილი.
წყაროები: რესტორან „თაღლაურის" ხანძარი, დიდი დიღომი, თბილისი (2009 წლის აგვისტო) — Trend.az. 1984 წლის თბილისის აირის აფეთქება — „ვიკიპედია". ცხიმიანი სავენტილაციო არხის რესტორნის ხანძრის მექანიზმი — ERR (ტალინი, 2024). ზეთის ხანძრის რჩევები გამყარებულია ქართულენოვანი საშინაო უსაფრთხოების წყაროებით.